De dalai lama van Tibet is sinds 1578 de belangrijkste spiritueel leider in het Tibetaans boeddhisme. Vanaf de regering van de grote vijfde dalai lama, Lozang Gyatso, in 1642 tot aan de Tibetaanse exodus in 1959 was de dalai lama ook de hoogste politieke leider van Tibet.
De huidige, veertiende dalai lama is Tenzin Gyatso; hij werd geboren in 1935.
De dalai lama wordt door veel volgelingen van het Tibetaans boeddhisme gezien als hun spiritueel leider. Door Tibetanen en vele anderen over de hele wereld wordt het bewind van de Volksrepubliek China in Tibet niet erkend; zij beschouwen de dalai lama nog steeds als de politiek leider van het land. Na zijn vlucht uit Tibet leidde hij de Tibetaanse regering in ballingschap vanuit McLeod Ganj bij Dharamsala, tot hij in het kader van de politieke hervormingen in 1990 de macht overdroeg aan het Tibetaans parlement in ballingschap, dat rechtstreeks gekozen wordt.
De volgende dalai lama
De procedure om de volgende dalai lama te vinden, is volgens Tenzin Gyatso niet onwrikbaar vastgelegd. Als het Tibetaanse volk de methode zou willen veranderen dan zou die volgens hem even geldig zijn als de huidige. De kandidaat wordt uiteindelijk door de panchen lama bevestigd. De zoektocht werd tot nu toe beperkt tot Tibet, behalve in het geval van de vierde dalai lama, die uit Mongolië kwam. De huidige dalai lama heeft echter meegedeeld dat hij niet herboren zal worden in een land dat niet vrij is of dat geregeerd wordt door de Volksrepubliek China[12]
De Chinese regering heeft aangekondigd tegen die tijd de reïncarnatie op traditionele wijze te gaan zoeken en heeft al speciaal voor dit doel een commissie gevormd. Tenzin Gyatso zegt zelf dat zijn leven nu buiten China is en dat zijn reïncarnatie in een vrij land, buiten Chinese controle plaats zal vinden. Er bestaat daarom de kans dat er net als in het geval van de panchen lama, straks ook twee dalai lama’s zullen bestaan: “een met een Tibetaans hart en een die officieel is benoemd,” zo vermoedde de dalai lama in oktober 2004. Op 1 september 2007 nam de Chinese regering de Wet op de reïncarnatie van levende boeddha’s aan, waarin zij beoordeelt of de reïncarnatie van een levende boeddha legaal is en “volgens de Tibetaanse religieuze traditie” verloopt.
Al in 1969 liet deze dalai lama weten dat het aan de Tibetanen zelf was om uit te maken of het instituut dalai lama na zijn dood voortgezet moest worden. Verder gaf hij aan dat hij zich kon voorstellen dat de bevestiging van de volgende dalai lama plaats zal vinden door middel van verkiezingen onder alle Tibetaanse boeddhisten. Zijn wereldlijke macht droeg hij in 2004 over aan de Tibetaanse regering in ballingschap en hij maakte duidelijk dat hij ook in een toekomstig leven geen staatshoofd wilde zijn van een eventueel vrij Tibet. Zijn bodhisattva-gelofte verplicht hem echter opnieuw te reïncarneren om alle levende wezens naar de verlichting te leiden.
De elf incarnaties vóór de eerste dalai lama
De vijfde dalai lama stelde een lijst op van elf incarnaties die aan de eerste dalai lama waren voorafgegaan. Er bestaan ook andere bronnen: één op grond van een onderzoek van de Duitse tibetoloog Kristina Lange uit 1969, maar ook lijsten die nog vroegere incarnaties beschrijven; maar de lijst van de vijfde dalai lama is het meest in zwang. Die verschillende incarnaties zijn soms door meerdere decennia van elkaar gescheiden, of soms eeuwen en zij vonden niet telkens plaats met slechts een korte tussenpoos, zoals dat bij de dalai lama’s wel het geval is. De lijst van de vijfde dalai lama wordt ook wel als een gedeeltelijke canon van de geschiedenis van Tibet gezien.
Chenrezig
Thangka van Chenrezig
Bodhisattva
Chenrezig
De eerste incarnatie van de dalai lama die we in beschrijvingen tegenkomen, is Chenrezig, in India beter bekend als Avalokitesvara. Chenrezig is een dhyani-Bodhisattva, die de compassie van alle Boeddha’s belichaamt. De dhyani-Bodhisattva (bodhi betekent wijsheid en sattva betekent essentie) is de afgezant van Amitabha, een van de vijf dhyani-Boeddha’s die volgens het boeddhisme over de huidige wereld regeert. De dalai lama ontleent zijn status aan de lijn tussen zichzelf en Chenrezig; de panchen lama op zijn beurt aan de lijn met Amitabha. De betekenis van deze verbinding tussen de dalai lama en de panchen lama is dat de lijn van de dalai lama met Chenrezig duidt op het koningschap van de dalai lama, omdat de verbintenis met de dhyani-Bodhisattva aardser is dan die met de dhyani-Boeddha. Hier zijn echter in het verleden geen gezaghebbende uitspraken over gedaan. De vijfde dalai lama vermeldde als eerste naam op de lijst: “zeer heilig inzicht, die de zoon is van de lotushoudende koning.”
Zeven koninklijke incarnaties
Koningen
Jigten Bang
Nya Tri Tsanpo
Deypod
Lha Totori
Konchog
Songtsen Gampo
Trisong Detsen
Ralpachan
De vijfde dalai lama noemt Jigten Bang als tweede incarnatie en geeft deze de bijnaam “trommel met de prachtige klank”. Hij is de zoon van de koning “die is opgegaan tot grotere kracht”. Het element Bang in zijn naam gaat terug op een van de bijnamen van Chenrezig.[25]
De derde incarnatie is koning Nya Tri Tsanpo. Zijn naam betekent “machtige met de nek gekroonde” en verwijst naar de draagstoel waarin hij op de nek van zijn dienaren werd vervoerd. Hij komt ook voor in de moderne geschiedschrijving van Tibet, in teksten die aan het begin van de 20e eeuw werden teruggevonden in Turpan. In deze teksten wordt hij onder andere “de zevende gekroonde” genoemd, die kwam als “beschermer van hemel en aarde”. Vergelijking van bronnen heeft tot de conclusie geleid dat zijn regering moet zijn begonnen in 247 v.Chr. Nya Tri Tsanpo smeedde twaalf koninkrijken samen tot een.[25]
De vierde incarnatie was Deypod, aldus de vijfde dalai lama. Een koning die niet op zijn lijst stond maar wel in andere bronnen als incarnatie wordt genoemd, is Lha Totori. Over hem zijn enkele belangrijke boeddhistische legendes bekend, zoals de legende van een mand die uit de hemel viel en de mantra Om mani padme hum overbracht. De vijfde incarnatie is Konchog.[25]
De zesde incarnatie is de historische Songtsen Gampo. Hij trouwde met twee boeddhistische vrouwen, de Nepalese prinses Bhrikuti en de Chinese prinses Wencheng en bekeerde zich op latere leeftijd tot het boeddhisme. Songtsen Gampo gaf onder andere opdracht aan zijn minister Thonmi Sambhota tot de ontwikkeling van het Tibetaans schrift; de minister reisde naar India en bracht op de terugreis belangrijke boeddhistische geschriften mee, die hij in het Tibetaans vertaalde. Songtsen Gampo verplaatste zijn zetel van het kasteel Yarlung naar Lhasa en ontwierp een stelsel van wetten.[25]
Het Samye-klooster, gezien vanaf een nabije heilige berg
De zevende incarnatie is Trisong Detsen, eveneens een historische koning van Tibet. Zijn naam betekent “troon van de schatkamer van strikte rechtvaardigheid”. Hij werd ook wel Dharmaraja genoemd, hetgeen “raja van de dharma” (koning van de boeddhistische leer) betekent. De vier koningen tussen Songtsen Gampo en Trisong Detsen hadden negatief tegenover het boeddhisme gestaan, waardoor dit in verval was geraakt, terwijl de bön-religie tot bloei kwam. De jonge koning nodigde nu de Nepalese boeddhistische meester Shantarakshita uit, die in 762 gedurende vier maanden in zijn paleis verbleef en direct daarna, nog hetzelfde jaar, arriveerde de Indiase meester Padmasambhava, waardoor het boeddhisme in Tibet weer tot grote bloei kwam.
Ralpachan is de achtste en daarmee laatste koning op de lijst. Ralpachan betekent “met het krullende haar”. Sinds Trisong Detsen was er veel strijd gevoerd om de troon, maar was de gebiedsuitbreiding wel gestaag doorgegaan, waardoor Ralpachan aantrad als koning van een zeer groot rijk. Het Tibetaans boeddhisme was inmiddels stevig verankerd en de oorspronkelijke religie, bön, werd in het verborgene beoefend. Tijdens de regering van Ralpachan kwam onder andere de Mahavyutpatti tot stand, een uitgebreid Tibetaans-Sanskriet woordenboek. Ralpachan werd echter opgevolgd door koning Langdarma, die de bön aanhing en het boeddhisme voor een deel vernietigde
Oceaan van Wijsheid
De Dalai Lama is de geestelijk leider van het Tibetaans boeddhisme. De naam Dalai Lama is geen persoonsnaam, maar een titel. In 1587 kreeg de leider van de boeddhistische Gelugpa-orde deze titel toegewezen door de Mongoolse heerser Altan Khan. Dalai Lama betekent ‘Oceaan van Wijsheid’.
Reïncarnatie
De boeddhisten geloven in reïncarnatie. Als de Dalai Lama sterft, dan wordt zijn geest volgens het boeddhisme opnieuw geboren in het lichaam van een kind. Na de dood van een Dalai Lama, gaan boeddhistische monniken op zoek naar het kind waarin de geest van de Dalai Lama gereïncarneerd is. Dat kan een jongen of een meisje zijn. De monniken herkennen het kind omdat het zich dingen uit vorige levens van de Dalai Lama herinnert.
Veertiende Dalai Lama
Nadat in 1933 de dertiende Dalai Lama overleed, gingen monniken op zoek naar zijn opvolger. In 1937 kwamen de monniken na visioenen terecht bij een arm boerengezin in het dorpje Amdot. Daar vonden zij hun nieuwe leider. Het tweejarige jongetje Lhamo Thondup bleek veel herinneringen te hebben uit het vorige leven van de Dalai Lama. De peuter zou uit een stapel spullen precies de eigendommen van de voormalige Dalai Lama hebben gekozen. Dit was voor de monniken het bewijs dat Lhamo de reïncarnatie van de Dalai Lama was. Het kind werd vanaf zijn zesde jaar in een boeddhistisch klooster voorbereid op zijn taak. Hij kreeg een nieuwe naam: Tenzin Gyatso.
China
Vroeger was de Dalai Lama ook de politieke leider van Tibet. Dat veranderde in 1950, toen China Tibet bezette. China vernietigde veel kloosters en heiligdommen van het boeddhisme. De veertiende Dalai Lama was toen slechts zestien jaar oud, maar was genoodzaakt de politieke verantwoordelijkheid voor Tibet op zich te nemen. In 1954 probeerde hij te onderhandelen met de Chinese leider Mao Zedong, maar zonder succes.
Ballingschap
Na geruchten over een op handen zijnde arrestatie van de Dalai Lama kwam het Tibetaanse volk in 1959 in opstand tegen de Chinese bezetters. Deze protesten werden bloedig neergeslagen. De Dalai Lama en duizenden aanhangers vluchtten naar India. Sindsdien woont de Dalai Lama in ballingschap in India.
Nobelprijs voor de vrede
De veertiende Dalai Lama voert nog altijd een geweldloze strijd tegen de Chinese bezetting van Tibet. Hij reist langs alle grote leiders in de wereld om aandacht te vragen voor het lot van de Tibetanen. In 1989 ontving hij de Nobelprijs voor de vrede. De Dalai Lama wordt wereldwijd gewaardeerd als een bescheiden, altijd glimlachende man die zich inzet voor de wereldvrede. De Chinese autoriteiten beschouwen hem echter als verrader en separatist.
Culturele genocide
De laatste jaren vormen de Tibetanen een minderheid in hun eigen land, door een immigratiegolf van Chinezen. De Dalai Lama sprak in 2003 van een “culturele genocide”. China heeft de Dalai Lama enkele malen aangeboden terug te keren, maar altijd onder bepaalde voorwaarden. Hij moest zich bijvoorbeeld in Peking vestigen en mocht maar beperkt naar Tibet afreizen. De Dalai Lama heeft dat aanbod altijd glimlachend afgeslagen.
Dalai Lama: Instructies voor het leven
1. Onthoud dat grote liefde en groot succes grote risico’s met zich meebrengen.
2. Wanneer je verliest, verlies de les die je er van hebt geleerd niet. Leraar bij schoolbord
3. Leef volgens deze regels: Respect voor jezelf, Respect voor anderen en neem verantwoordelijkheid voor al je daden.
4. Onthoud dat niet krijgen wat je wilt soms het beste is wat je kon overkomen.
5. Ken de regels, zodat je weet hoe je ze het beste kan overtreden.
6. Laat een kleine onenigheid niet een mooie vriendschap verpesten.
7. Wanneer je beseft dat je een fout hebt gemaakt, neem dan onmiddellijk actie om het te herstellen.
8. Neem elke dag wat tijd voor jezelf.
9. Sta open voor verandering, maar raak je normen en waarden niet kwijt.
10. Onthoud dat zwijgen soms het beste antwoord is.
11. Leid een mooi en waardig leven, wanneer je oud bent en terugkijkt kan je er nog eens van genieten.
12. Een liefdevolle sfeer in je huis legt de basis voor je leven.
13. Beperk je in meningsverschillen met geliefden tot het heden, rakel het verleden niet op.
14. Laat mensen delen in je wijsheid. Het is een manier om onsterfelijk te worden.
15. Behandel de aarde goed.
16. Ga één keer per jaar ergens heen waar je nog nooit bent geweest.
17. Onthoud dat in de beste relatie je meer van elkaar houdt dan dat je elkaar nodig hebt.
18. Meet de grootte van je succes aan wat je ervoor op hebt moeten geven.
19. Benader liefde en koken met roekeloze uitbundigheid.
20. Bedrijf minstens drie keer per week de liefde.
Auteur: erwin | Datum: 12 december 2011