Mensen / adhd

Algemene informatie over ADHD:

Wat is ADHD?
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder, oftewel Aandachts-Tekort-Stoornis met Hyperactiviteit.

Makkelijker te onthouden is misschien Alle Dagen Heel Druk. Maar: deze benaming klopt niet helemaal omdat niet iedereen met ADHD hyperactief of druk is!

In het Engels heeft men het vaak over ADD, dus zonder H, als men àlle ADHD bedoelt, dus met en zonder hyperactiviteit.

Hopelijk vindt u in de toekomst via deze pagina ook specifieke informatie over de niet-hyperactieve vorm: ADD.

Wat als je problemen hebt?
Als je ADHD hebt kun je van veel verschillende dingen last hebben. Een verdeling die gemaakt kan worden is de volgende:

- aandachtsproblemen of concentratieproblemen
- impulsiviteit
- hyperactiviteit

Daarnaast zijn er bij ADHD ook vaak problemen met de

- tijdsbeleving

Deze verschijnselen hoeven niet allemaal voor te komen, er zijn verschillende typen ADHD.

Aandachtsproblemen

Hierbij is er sprake van vergeetachtigheid, moeite met details, je spullen kwijtraken, afgeleid raken door andere dingen, van alles tegelijk doen. Niet kunnen blijven luisteren, ‘het ene oor in, het andere uit’ valt hier ook onder. Maar ook komt hyperfocussen voor, het lijkt dan alsof men ‘wel kan, als men maar wil’.

Iemand zei eens: een ADHD-kind wordt zijn hele leven gestraft als hij twee keer iets goed doet. Bedoeld wordt hiermee dat als het kind zich heel sterk ergens op richt, hyperfocust, een taak dan kan worden afgerond, en vaak nog goed ook. Dit zet de verwachting voor de volgende keren en dan kan het misschien wel niet lukken om te ‘hyperfocussen’. Dan zegt de omgeving al snel: “Je kunt wel, maar je wilt niet, je bent lui!”

Impulsiviteit

Meteen dingen doen, niet eerst nadenken. Dingen ‘eruit flappen’, voor je beurt spreken (vaak ook omdat men bang is te vergeten wat men wil zeggen, zie ook de vergeetachtigheid), vreetbuien, snel relaties aangaan en weer verbreken, geld uitgeven zonder dat het nodig of vrantwoord is, voordringen zonder dat men er erg in heeft.

Hyperactiviteit

Altijd een gevoel van onrust in het lijf, niet stil kunnen zitten, steeds moeten opstaan en rondwandelen, steeds friemelen met de handen of met een voorwerp, tikken met de voeten, doorpraten alsof er geen rem is. Ellenlange verhalen afsteken waarbij de luisteraar de draad allang kwijt is. Gespannen zijn en blijven, moeilijk to rust komen. Vaak beweeglijk zijn in de slaap.

Tijdsbeleving

Ook wordt tijdsbeleving genoemd, al staat dit niet in de DSM-IV criteria.

Bij veel ADHD-ers is er namelijk een probleem met het inschatten van tijd. Je komt vaak te laat, schat de tijd die ergens voor nodig is altijd verkeerd in, altijd te kort. Alsof de klok in je hersenen niet goed loopt. ADHD-ers komen vaak te laat! Zelfs is er onderzoek gedaan of je dit verschijnsel zou kunnen gebruiken als een van de testen op ADHD.

Terug naar boven

Wie hebben ADHD?
ADHD is een stoornis die niet overgaat, al kun je ermee leren leven of er in de loop van de tijd minder last van krijgen. ADHD kan dus voorkomen op alle leeftijden, van pasgeboren kinderen tot en met ouderen / bejaarden.

Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat ADHD voorkomt bij zeker 3 % van alle kinderen. Dat betekent dus dat er in bijna elke schoolklas wel één zit! Het is de meest door kinderpsychiaters gestelde diagnose, een kinderpsychiater is er 25-30% van haar of zijn tijd mee bezig.

Je ‘groeit er niet overheen’ zoals vroeger wel gedacht werd. Dit betekent dat veel volwassenen er ook nog last van hebben. In meer of mindere mate natuurlijk, je kunt er mee leren leven, je werk en leefomgeving zo kiezen dat je er minder last (of juist voordeel!) van hebt. Toch heeft zeker 1 % van alle volwassenen er nog erge last van. Zoveel last dat ze vastlopen in werk, studie, relaties en hulp gaan zoeken in de geestelijke gezondheidszorg. In ernstige gevallen kan er sprake zijn van verslaving en/of crimineel gedrag.

Hoewel dit cijfer nog niet is bevestigd door onderzoek in Nederland, kunnen we er van uitgaan dat er 100.000 volwassenen zijn die ADHD hebben en het niet weten. Uit een beperkt Nederlands onderzoek bleek dat ruim 100 volwassenen die de laatste tijd de diagnose ‘ADHD’ hoorden, gemiddeld 12 jaar lang naar hulp gezocht hadden.

Terug naar boven

Waar komt de naam vandaan?
ADHD is de officiële benaming uit een lijst van stoornissen en ziekten die opgesteld is door de Amerikaanse vereniging van psychiaters.

De naam van deze lijst is Diagnostical Statistical Manual (DSM). Regelmatig wordt deze herzien, nu is de versie IV met gewijzigde tekst (Text Revision) in gebruik: DSM-IV-TR.

Hoewel door Amerikanen opgesteld is men, in de loop van de tijd, deze lijst in veel andere landen ook gaan gebruiken, waaronder Nederland. Het ligt in de bureaula van elke arts, bij wijze van spreken.

Terug naar boven

Diagnose
vaststellen of iemand ADHD heeft: diagnostiseren

Om te beginnen: denkt u dat uw kind of uzelf ADHD heeft, neemt u dan contact op met een arts. Deze is het best in staat om de diagnose te stellen en andere stoornissen uit te sluiten. Er zijn namelijk nogal wat ziektes of stoornissen die verschijnselen kunnen geven die lijken op hetgeen je ziet bij ADHD.

Daarnaast komen samen met ADHD nog andere stoornissen of problemen voor bij dezelfde persoon: soms als direct gevolg van ADHD, soms er van los staand. Soms kunnen die andere stoornissen of problemen met ADHD te maken hebben, maar is het verband nog niet wetenschappelijk aangetoond. Zo zien we bijv. dyslexie (woordblindheid) en ADHD samen voorkomen.

Vaststellen of er sprake is van ADHD is een moeilijke zaak. Er zijn geen testen die het 100 % duidelijk kunnen maken.

Het is niet zeker vast te stellen met bijv. een EEG (elekto encefalo gram). Ook moderne technieken om het menselijk lichaam te bekijken als MRI, SPECT of PET zijn nog niet voldoende ontwikkeld om de diagnose te kunnen stellen. Hiervoor is nog meer onderzoek nodig. We weten ook nog steeds niet precies wat er anders gaat in de hersenen en hoe dat zichtbaar te maken is.

Wel kunnen deze onderzoekingen en technieken eventueel aanwijzingen opleveren waar een deskundige verder mee kan; bijvoorbeeld omdat andere zaken kunnen worden gevonden of juist worden uitgesloten.

Let op: de diagnose ADHD moet gesteld worden door een deskundige en ervaren arts, bij voorkeur een kinderarts of kinder- en jeugdpsychiater, c.q. een volwassenen psychiater. Dit om andere lichamelijke of psychische oorzaken uit te sluiten.

Voor de diagnose ADHD bij kinderen verwijzen we u naar het artikel uit Libelle in 1998. Dit artikel is hier te vinden.